aA
Jan Józef Lipski spadł nam z nieba. Nam, czyli tym na Zachodzie, którzy w niespokojnych latach 80. byli sympatykami „Solidarności“ i walki o prawa obywatelskie na Wschodzie. Moi przyjaciele, rodzice i ja czytaliśmy wtedy z podziwem i zachwytem najważniejszy jego tekst „Dwie ojczyzny ­– dwa patriotyzmy”. Dobrze pamiętam, jakie wrażenie wywarł na nas ten esej, kiedy 13 listopada 1981 roku Lipski, intelektualista i działacz ze Wschodu Europy, przedstawił we „Frankfurter Allgemeine Zeitung“ na całej stronie swoje poglądy.
Jan Józef Lipski
Jan Józef Lipski
© youtube.com

Nieco później, w 1982 r., esej ukazał się bez skrótów, jako dodatek specjalny wydawanego w Bonn czasopisma „Kontinent”, jednego z najważniejszych intelektualnych głosów tego ruchu na rzecz praw obywatelskich na Zachodzie. Historyk Europy Wschodniej z Moguncji, prof. Gotthold Rhode, napisał do tej broszury wprowadzenie i przypisy. Najpierw jednak ukazał się w czerwcu 1981 r. nakładem polskiego niezależnego wydawnictwa NOWa, potem – w październiku tego samego roku – w najważniejszym czasopiśmie emigracyjnym „Kultura”. Żaden inny tekst Lipskiego nie wywołał tylu gwałtownych reakcji, co „Dwie ojczyzny ­– dwa patriotyzmy. Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków”.

Można było pokazać go członkom niemieckiej lewicy (o ile w ogóle wiedzieli, gdzie leży Polska) i powiedzieć: zobaczcie, człowiek ruchu „Solidarności”, agnostyk, socjaldemokrata, występuje przeciw nacjonalizmowi i antysemityzmowi. Można go też było pokazać niemieckim wypędzonym (którzy z zasady wiedzieli, gdzie leży Polska) i powiedzieć: zobaczcie, Polacy krytycznie dyskutują o wygnaniu Niemców.

Mniej więcej jednocześnie z ukazaniem się eseju, w czasie I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku, w sierpniu 1981 r., jego uczestnicy uchwalili „Posłanie do robotników Europy Wschodniej”. Przekonywali w nim robotników od Albanii, przez NRD, po Związek Radziecki, że „Solidarność“ „głęboko odczuwa naszą wspólnotę losu”: „Wspieramy tych z Was, którzy zdecydowali się wkroczyć na trudną drogę walki o wolny ruch związków zawodowych”. I jeśli nawet Lipski nie zdecydował się poprzeć tego posłania ze względów taktycznych, by nie „uruchomić wszystkich dzwonków alarmowych” w sferach rządowych, to ten apel do krajów ościennych, jak pisał, był mu „bliski merytorycznie”. Wspólnota losu to fundament, na którym opierał się Lipski, gdy w swoim eseju badał zbiorowe sumienie Polaków i analizował ich stosunek do sąsiednich krajów i do mniejszości narodowych.

W czasie, gdy polskie społeczeństwo, uskrzydlone wyborem Karola Wojtyły na papieża, wymusiło zmiany w kraju, przywódcy socjalistycznego „braterstwa” odpowiedzieli na nie demonstracją siły. W tym samym czasie ten intelektualista podjął się zdefiniowania na nowo określeń takich jak ojczyzna i patriotyzm. Jego pytania wyjściowe brzmiały: „Kto to są swoi, a kto obcy!? (…) Czy uważamy się za lepszych - czy tylko za innych, czy sądzimy, że w tej inności jest jakaś szczególna wartość (i jaka?), czy uważamy, że przysługują nam z jakiegoś tytułu szczególne prawa i przywileje, a może obowiązki. (…)Sądzę, że szowinizm, megalomania narodowa, ksenofobia, czyli nienawiść do wszystkiego, co obce, egoizm narodowy - nie dadzą się pogodzić z chrześcijańskim nakazem miłości bliźniego. W przypadku patriotyzmu natomiast jest to możliwe. Patriotyzm jest z miłości - i do miłości ma prowadzić, jakakolwiek inna jego forma jest deformacją etyczną.”

pl.delfi.lt
Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
|Populiariausi straipsniai ir video
Įvertink šį straipsnį
Norėdami tobulėti, suteikiame jums galimybę įvertinti skaitomą DELFI turinį.
(0 žmonių įvertino)
0

Top naujienos

Verslo elitą skandinanti istorija: Paulauskas įvardijo galimą mechanizmą, kaip atsirado pinigai (30)

Teisėsaugai pirmadienį sulaikius Lietuvos verslo konfederacijos (LVK) prezidentą Valdą Sutkų ir...

Bankų apmokestinimas – tik vienas iš ilgą laiką Sutkaus galimai vykdytos schemos epizodų (152)

Antradienį sulaikytas Lietuvos verslo konfederacijos prezidentas Valdas Sutkus savo padėtimi...

Oficialu: biudžetą mažinančio „Ryto“ Adomaitis nebetreniruos (30)

Vilniaus „ Rytas “ nepasinaudojo galimybe pratęsti sutarties su vyriausiuoju treneriu Dainiumi...

Vidas Rachlevičius. Kaip „Margiris“ kurstė „Brexit“ nuotaikas (10)

Autoironija ir geras humoras yra klasikinis anglų bruožas. Neseniai žurnale „The Spectator“...

Įtakingo italų gydytojo pareiškimas apie koronavirusą sukėlė skandalą, mokslininkai sureagavo iškart papildyta (109)

Garsiausi mokslininkai, sveikatos apsaugos pareigūnai ir Pasaulio sveikatos organizacija (PSO)...

7 faktai apie gimdymą Japonijoje: dėl šių dalykų galima ir pavydėti (1)

Japonija išsiskiria savo kultūra ne tik nuo Vakarų, bet ir nuo daugelio kitų Rytų šalių. Jie...

Virtuvės šefas Zigmas siūlo išmėginti gardžiai paruoštą vištienos krūtinėlę išdavė receptą (2)

Kartais į maisto kultūrą sveika pažvelgti per humoro prizmę. Tą patyrė ir vilniečiai,...

8 įkvepiančios idėjos socialiniuose tinkluose, kaip pakeisti savo garažą: paverčia visai kita erdve

Pandemijos ir karantino metu gyventojai savo namuose ėmėsi įvairių darbų. Kaip pažymi „ The...

Į Lietuvą atostogų per karantiną sugrįžusi emigrantė: įsitikinome, kad tai, ką mums sako, – melas (161)

Lietuvoje karantinas pratęstas iki birželio 16 d. ir sienos su tam tikromis išlygomis irgi lieka...

Lietuvos stipruolis įžvelgia sąmokslą: už protestų ir riaušių JAV regi turtuolio ranką (47)

JAV drebinantys protestai ir riaušės, kurie kilo po juodaodžio amerikiečio George'o Floydo...

|Maža didelių žinių kaina