Rozumiemy czym jest Holocaust, ale bardzo często nie możemy wytłumaczyć jak do tego doszło, uważa prof.Timothy D. Snyder. Dzieje się tak, zdaniem amerykańskiego historyka, bo postrzegamy historię, jako historię poszczególnych państw i narodów i nie widzimy całości problemu.
© DELFI / Tomas Vinickas

Właśnie temu zagadnieniu jest poświęcona jego książka pt. „Skrwawione ziemie: Europa między Hitlerem a Stalinem” i wykład, który odbył się na Uniwersytecie Wileńskim we środę (16 maja).

„Jeśli chcemy napisać historię Europy, nie możemy wyróżniać żadnego narodu. Dlatego zacząłem książkę od zdania „zginęło 14 milionów ludzi” — powiedział licznym zebranym Timothy Snyder. „Skrwawione ziemie: Europa między Hitlerem a Stalinem” („„Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin”) — to praca poświęcona analizie dokonanych przez dwa totalitarne systemy (nazistowski i sowiecki) zbrodni. Książka rozpoczyna się wielkim głodem na Ukrainie w latach 30 tych, wędruje po przez Holocaust i inne zbrodnie II wojny światowej, a kończy się powojennymi sowieckimi czystkami etnicznymi.

„Pomysł, aby zaprosić profesora do Wilna powstał od razu, jak tylko książka pojawiła się na rynku. Postanowiliśmy, że zrobimy wszystko, aby spotkać się i porozmawiać z profesorem” — oświadczyła Małgorzata Kasner, dyrektor Instytutu Polskiego oraz jedna z organizatorek spotkania. „Gdy przeczytałem tytuł tej pracy pomyślałem, że to miejsce, w którym znajdujemy się, najbardziej pasuje na to spotkanie. Ponieważ Litwa właśnie była pośrodku tych dwóch systemów” — dodał Jūras Banys, prorektor Uniwersytetu Wileńskiego i współgospodarz imprezy.
 
Holocaust nie ogranicza się tylko do jednego narodu

Podstawowa myśl teorii Snydera polega na tym, że historię postrzegamy z punktu widzenia własnego narodu lub państwa. Natomiast właściwa historia jest pewnym splotem różnych wątków: gospodarczych, politycznych, ideologicznych i instytucjonalnych. Historia narodu czy państwa zazwyczaj koncentruje się tylko na części tych wątków. Można znać cierpienia narodu polskiego czy litewskiego, ale praktycznie nic nie wiedzieć o cierpieniach Białorusinów czy Żydów. „Można znać doskonale historię narodu żydowskiego, ale nie móc wytłumaczyć Holocaustu. Bo Holocaust nie ogranicza się tylko do jednego narodu” — wytłumaczył amerykański historyk.
Koncentrowanie się tylko na pewnych wątkach zazwyczaj służy pewnym celom ideologicznym. „Na przykład apologeci sowietów przyznają się do zbrodni stalinowskich, podczas których wymordowano miliony własnych obywateli. Zawsze jednak dodają, że armia sowiecka zwyciężyła w II wojnie światowej, chociaż tak naprawdę między tymi faktami nie ma związku przyczynowo – skutkowego” — powiedział Snyder.
Z tego właśnie splotu wydarzeń i wątków powstała teoria „skrwawionych ziem”, czyli obszaru na którym dzisiaj znajdują się kraje bałtyckie, Białoruś, Ukraina i Polska. Mimo, że władza dwóch systemów totalitarnych (hitlerowski i stalinowski) rozpościerała się od Atlantyku do Oceanu Spokojnego, to właśnie na tym obszarze były dokonane największe zbrodnie. Według obliczeń Snydera i innych historyków, to właśnie tutaj w latach 30 i 40-tych ubiegłego stulecia zostało świadomie wymordowanych 14 milionów osób. „W swojej książce nie miałem za cel porównać dwa systemy, tylko spróbować wytłumaczyć jak doszło do zamordowania 14 milionów osób” — dodał historyk.

Zrozumieć Europę, zrozumieć zakres tamtej zbrodni

Ważnym aspektem pracy Snydera, na który on zwrócił uwagę podczas wykładu, jest rola państwa. Zdaniem historyka państwo jest potrzebne przede wszystkim mniejszościom narodowym, a nie większości. Co widać na przykładzie Żydów w czasie wojny. „W Rumunii czy na Węgrach szansa uratowania się dla Żyda była 1 z 2, czyli 50 proc.. To jest bardzo dużo. Bo gdy spojrzymy na terytoria bezpośrednio okupowane przez Niemców, tam gdzie państwo zostało zburzone, taką szanse miał już tylko 1 z 20” — poinformował Snyder.
Dlatego, jego zdaniem, rozpatrując jakiś problem trzeba dostrzec jak najwięcej niuansów. „Jeśli chcemy zrozumieć historię Europy, musimy zrozumieć olbrzymi zakres tamtej zbrodni” — podsumował swoją ideę Tymothy Snyder.

Timothy D. Snyder  – amerykański historyk, profesor Yale University, specjalista z zakresu historii nowożytnego nacjonalizmu i historii Europy Środkowej oraz Wschodniej. Współpracował z uniwersytetami w Paryżu, Wiedniu, Warszawie, Pradze i Harvard University.  Jest m.in. autorem cenionej pracy „The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569-1999” (Rekonstrukcja narodów: Polska, Ukraina, Litwa i Białoruś, 1569-1999), w której stara się prześledzić ewolucję świadomości narodowych w I Rzeczypospolitej i na jej ziemiach aż do naszych czasów.

Książka „Skrwawione ziemie: Europa między Hitlerem a Stalinem” ukazała się na Litwie w 2011 r. Organizatorem spotkania był Instytut Polski, Uniwersytet Wileński, ambasada USA na Litwie oraz wydawnictwo „Tyto alba”.

Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
Zostaw komentarz
albo komentuj anonimowo tutaj
Publikując komentarz zgadzasz się z zasadami komentowania
Czytaj komentarze Czytaj komentarze

Top naujienos

Henriko Daktaro advokatas: tai – lyg prasto skonio televizijos realybės šou (35)

Dėl labai sunkių nusikaltimų griežčiausia laisvės atėmimo iki gyvos galvos bausme nuteistas...

Valdžios malonė: suteiks vienkartinę galimybę susimokėti (10)

2019 metais gyventojai ir įmonės turės vienkartinę galimybę susimokėti „pamirštus“...

Gydytojai atskleidė tiesą: kada moteris po gimdymo iš tikrųjų gali vykti namo? (132)

Kembridžo kunigaikštienė Kate Middleton nustebino visą pasaulį iš ligoninės išvykusi...

Ieško darbininkų už tūkstantį eurų su apgyvendinimu: sekasi labai sunkiai (380)

Skuodo rajone darbą siūlantys ūkininkai pasiruošė mokėti nemenką atlygį, tačiau net ir 1...

Orai: po lietaus plūstelės 25 laipsnių šilumos banga (15)

Artimiausiu metu didelių staigmenų nebus: vyraus gaivesni orai , dangumi plauks tai didesni, tai...

Seimo narys Matulas pats koduodavo alkoholikus: tie metodai galbūt ne žmonėms buvo skirti (59)

Seimo narys Antanas Matulas (61) atskleidė apie save mažai kam žinomus biografijos faktus.

Darbdavio pasiūlytas atlygis nustebino studentą: turėjau pasitikslinti, ar gerai išgirdau (125)

Esu pirmakursis studentas, šiuo metu ieškau nekvalifikuoto darbo. Pastebėjau tendenciją –...

Nebyli pirmųjų ponių stiliaus dvikova: kuri atrodė efektingiau? balsavimas (11)

Jos – pirmosios ponios, kurias linksniuoja kaip vienas stilingiausių politikos atstovų žmonų....

Skambina pavojaus varpais: tolimųjų reisų vairuotojai gali likti be pensijų (8)

Pakelti tolimųjų reisų vairuotojų bazinį atlyginimą ir sumažinti „Sodros“ mokesčiais...

Beata Nicholson ir Kate Middleton gimdė toje pačioje ligoninėje: tik be šukuosenos ir raudonos suknelės (36)

Vakar visą pasaulį apskriejo džiugi žinia – princas Williamas ir jo žmona Kate Middleton...