aA
Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją
Konstytucja 3 maja
Konstytucja 3 maja
© wikipedia nuotr.

Konstytucja 3 maja została ustanowiona ustawą rządową przyjętą tego dnia przez sejm. Została zaprojektowana w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nie posiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc najgorsze nadużycia pańszczyzny. Konstytucja formalnie zniosła praktycznie nieużywane od 27 lat (od wprowadzenia w 1764 roku skonfederowanej organizacji pracy sejmu) liberum veto. W tym samym czasie przetłumaczono Konstytucję na język litewski.

Przyjęcie monarchicznej Konstytucji 3 maja spowodowało opozycję republikanów oraz sprowokowało wrogość Imperium Rosyjskiego, które od 1768 roku było protektorem Rzeczypospolitej i gwarantem nienaruszalności jej ustroju. W wojnie w obronie konstytucji, Polska zdradzona przez swojego pruskiego sprzymierzeńca Fryderyka Wilhelma II została pokonana przez wojska rosyjskie Katarzyny Wielkiej, wspierające konfederacją targowicką – spisek polskich magnatów przeciwnych zmianie ustroju Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez 123 lata rozbiorów, przypominała o walce o niepodległość. Zdaniem dwóch współautorów, Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja była „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”.

Konstytucja obowiązywała przez 14 miesięcy, w tym czasie Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych, które były rozwinięciem jej postanowień. Sejm grodzieński (1793), aktem oblatowanym w Grodnie 23 listopada 1793 roku uznał Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne.

Dzień 3 maja 1791 roku został uznany Świętem Konstytucji 3 Maja. Obchody tego święta były zakazane podczas rozbiorów, a ponownie jego obchodzenie zostało wznowione w II Rzeczypospolitej w kwietniu 1919 roku. Święto Konstytucji 3 Maja zostało zdelegalizowane przez hitlerowców i sowietów podczas okupacji Polski w czasie II wojny światowej, a po antykomunistycznych demonstracjach w 1946 r. nie było obchodzone w Polsce, natomiast zastąpione obchodami Święta 1 Maja.

W styczniu 1951 r. święto 3 maja zostało oficjalnie zdelegalizowane przez władze komunistyczne. W roku 1981 ponownie władze świętowały uchwalenie majowej konstytucji. Do roku 1989 w tym dniu często dochodziło w Polsce do protestów i demonstracji antyrządowych i antykomunistycznych. Po zmianie ustroju, od kwietnia 1990 r. Święto Konstytucji 3 Maja należy do uroczyście obchodzonych polskich świąt. W roku 2007 po raz pierwszy na Litwie obchodzono święto Konstytucji 3 maja.

Źródło: wikipedia.pl

pl.delfi.lt
Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
|Populiariausi straipsniai ir video
Įvertink šį straipsnį
Norėdami tobulėti, suteikiame jums galimybę įvertinti skaitomą DELFI turinį.
(0 žmonių įvertino)
0

Top naujienos

Nausėda: kitas etapas – teks grįžt prie sienų kontrolės klausimo papildyta (61)

Prezidentas Gitanas Nausėda neatmeta, kad situacijai dėl koronaviruso prastėjant, europiniu mastu...

Lenkija ir Nyderlandai viršijo ribą – dar kelias dienas saviizoliacija grįžus iš jų neprivaloma (17)

Pirmadienį šalyje įsigaliojo atnaujintas šalių sąrašas iš kurių atvykus privaloma 14 dienų...

„Drąsos kelias“ nori Venckienės grįžimo į didžiąją politiką: nepavyks (126)

„ Drąsos kelias “ išreiškė pageidavimą kelti Neringos Venckienės kandidatūrą Seimo...

Naujausia Lenkijos statistika: po trijų rekordinių dienų – mažesnis užsikrėtimų skaičius (2)

Lenkijoje per pastarąją parą nustatyti 575 nauji koronavirusinės infekcijos COVID-19...

Romas Švedas: elektros iš Astravo kaina gali tapti Kremliaus manipuliacijų įrankiu (206)

Už savikainą mažesne kainą pardavinėjama Astravo atominėje elektrinėje pagaminta elektra gali...

Elgėsi taip, lyg virusas būtų išnykęs. Dabar jis išplito visur (21)

Po pirmųjų sėkmingų pastangų pažaboti virusą dabar Japonijai tenka įvertinti realią padėtį...

Nausėda sutinka su Vyriausybės siūlymu Sausio 13-ąją paskelbti nedarbo diena (15)

Prezidentas Gitanas Nausėda sako sutinkantis su Vyriausybės siūlymu Sausio 13 -ąją paskelbti...

Be baudų neapsieita: kaukių nedėvėjimas nemalonumus užtraukė keliolikai asmenų (44)

Savaitgalį Lietuvoje 18-kai žmonių buvo skirtos baudos dėl saviizoliacijos pažeidimų ir...

Patikrino, ar atostogauti Lenkijos pajūryje išties pigiau: dalijasi, kiek šeimai atsiėjo savaitė poilsio (99)

Viena iš dažniausių lietuvių atostogų krypčių – Lenkijos pajūris, kurį kraštiečiai...

Sekmadienį užfiksuota 10 naujų koronaviruso atvejų: 4 įvežtiniai, 2 užsikrėtimo aplinkybės neaiškios (322)

Nacionalinis visuomenės sveikatos centras (NVSC) informuoja, kad per vakar parą Lietuvoje...

|Maža didelių žinių kaina