aA
Brytyjscy naukowcy doszli do wniosku, że języki używane obecnie przez miliardy osób na kontynencie eurazjatyckim wywodzą się z jednej pradawnej mowy, która wykształciła się na terenie dzisiejszej Europy południowej pod koniec epoki lodowcowej.
Język eurazjatycki
© Reuters/Scanpix

Z ich badań wynika, że tak – zdawałoby się na pierwszy rzut oka – różne języki jak np. angielski, japoński, urdu z półwyspu indyjskiego czy używany głównie w rejonie Kamczatki itelmeński mają wspólne korzenie gramatyczne. Mową pierwotną posługiwano się co najmniej 15 tysięcy lat temu i w ciągu kolejnych 5 tysięcy lat przysłużyła się ona do powstania siedmiu innych języków składających się w sumie na jedną starożytną „superrodzinę” lingwistyczną. I dopiero one podzieliły się na leksykę wykorzystywaną dzisiaj praktycznie wszędzie w Eurazji, od Portugalii aż po Syberię.

Lingwiści od dawna debatują na temat teorii pradawnej superrodziny języków eurazjatyckich, jednak do tej pory uważano ją za nieco kontrowersyjną ze względu na zbyt dużą szybkość ewoluowania słów – statystycznie większość z nich ma około 50 procent szansy na zostanie zastąpionym przez inny wyraz w ciągu 2-4 tysięcy lat.

Ale z drugiej strony niektóre słowa „wytrzymują” znacznie dłużej. W ramach poprzedniego badania prowadzonego przez ten sam zespół naukowców kierowany przez Marka Pagel’a, biologa z uniwersytetu w Reading, wykazano, że niektóre wyrazy, zwłaszcza najczęściej używane zaimki, liczebniki i przysłówki, przetrwały nawet dziesiątki tysięcy lat. Ostatni eksperyment wymagał już wykorzystania komputerowego modelu, którego zadaniem było znalezienie słów zmienianych tak rzadko, że powinny w zbliżonej formie występować w kilku różnych językach. Wyniki zostały porównane z listą starożytnych wyrazów zrekonstruowaną przez lingwistów.

Naukowcom udało się odkryć 23 podobne słowa w co najmniej czterech eurazjatyckich językach. Większość z nich to bardzo powszechne zwroty, np. zaimki „ja”, „my”, czy rzeczowniki „człowiek”, „matka”, chociaż przetrwanie innych wyrazów okazało się już bardziej zaskakujące – długą historię mają m.in. czasownik „pluć” czy rzeczowniki „robak”, „kora”. Pagel wytłumaczył to zjawisko następująco: „Kora była niezwykle istotna dla praludzi. Używali jej jako izolacji, do wzniecania ognia czy wytwarzania włókien. Ale nie spodziewałem się, że i plucie znajdzie swoje miejsce. Nie mam pojęcia co jest tego przyczyną. Rozkładam ręce”.

Lista słów z modelu komputerowego może nie wydaje się długa, ale ich geneza historyczna mówi sama za siebie. Pagel zwraca też uwagę na wyraz „dawać”, który w podobnej formie występuje w aż pięciu językach Eurazji.

„To jest właśnie to, co określa nasze społeczeństwo – hiperwspółpraca, którą urzeczywistniamy. (…) Fakt, że możemy zidentyfikować takie słowa, które zatrzymują w sobie ślady swojej odległej historii uwidacznia nam podstawy naszych językowych umiejętności. Uświadamia, że mamy zdolność przekazywania wysoce skomplikowanych i precyzyjnych informacji z ust do ucha przez dziesiątki tysięcy lat”.

pl.delfi.lt
Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
|Populiariausi straipsniai ir video
Įvertink šį straipsnį
Norėdami tobulėti, suteikiame jums galimybę įvertinti skaitomą DELFI turinį.
(0 žmonių įvertino)
0

Top naujienos

Linas Slušnys: nors mokslininkai nepatenkinti, bet man patiko švedų argumentai (326)

Vaikų psichiatras Linas Slušnys atvirai sako, kad jam patinka pavyzdžiai švedų ir japonų,...

Narkevičius – apie skrydžius ir keltus į Lietuvą: dedame tašką tuščios vietos lėktuvuose Lietuvai kainavo 146 tūkst. Eur (193)

Pirmadienį paaiškėjo, kad bus stabdomi visi skrydžiai bei keltai grįžimui į Lietuvą. Apie tai...

Moterį pritrenkė tvarka gamykloje: vienu metu dirba trys pamainos, o vadovai siūlo melstis, kad tik būtų darbo (203)

Į „Delfi“ redakciją kreipėsi moteris, susirūpinusi dėl Panevėžyje veikiančios įmonės...

Skvernelis paskelbė naujojo komiteto nutarimus: mokslo metai tęsiami, skrydžiai stabdomi žinutė savivaldybėms: tai turi liautis (629)

Šiandien vyko antrasis COVID-19 valdymo komiteto posėdis. Jame nuspręsta, kad mokslo metai...

Veryga: dėl koronaviruso šiuo metu ligoninėse guli 116 pacientų, 5 iš jų sunkios būklės papildyta 15.15; užsikrėtimo procentas yra mažėjantis (339)

Sveikatos apsaugos ministras Aurelijus Veryga pirmadienį nuotolinėje spaudos konferencijoje...

Varžybų nebėra, bet finansavimas niekur nedingo: federacijos būgštauja, jog pinigus teks grąžinti plaukimas pirmą kartą aplenkė krepšinį (29)

Nors Tokijo olimpinės žaidynės atidėtos metams, įvairių sporto šakų čempionatai atšaukiami,...

Nuotolinis mokymas pasiekiamas dar ne visiems: ne visi vaikai turi kompiuterius (73)

Dėl koronaviruso pirmadienį startavo nuotolinis mokymas, tačiau jis prieinamas dar ne visiems. Dar...

Į Lietuvos rinką patiekta dar beveik 386 tūkst. litrų dezinfekcinio skysčio (18)

Kovo 24-27 dienomis Lietuvoje buvo pagaminta ir prekybai pateikta dar beveik 386 tūkst. litrų...

Daugiabutyje – gyventojų sukilimas prieš jų name izoliuotą asmenį (145)

Dotnuvos seniūnijos Vainotiškių kaime ketvirtadienio vakarą buvo išties neramu. Vieno...

|Maža didelių žinių kaina