aA
Znany amerykański historyk Timothy Snyder twierdzi, że jeszcze w okresie międzywojennym wielu polskich chłopów nie uważało się za Polaków. Dla chłopa idea narodu nie była interesująca, o ile mu nie dawała nową szansę - o powstaniu współczesnego narodu polskiego opowiedział historyk w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej”.
Snyder: Kształtowanie narodu to był proces mozolny
© DELFI / Tomas Vinickas

Pod koniec XIX w. inteligencja, która zrozumiała, że jej sukces będzie zależał od stosunku tzw. mas, zaczęła tworzyć partie polityczne. „Pytanie brzmiało: czy masy wejdą do polityki jako naród, czy jako klasa? Upraszczając, wybór był między patriotycznym chłopem a robotnikiem myślącym w kategoriach klasowych i międzynarodowych” – zaznaczył Timothy Snyder, jeden z najlepszych znawców historii Europy Środkowej i Wschodniej na świecie.

Zadanie nie było łatwe, bo świadomość narodowa wśród przedstawicieli „niższych” grup społecznych była znikoma. „Jeszcze w okresie międzywojennym ogromnie wielu polskich chłopów nie uważało się za Polaków. Wiedzieli, że nie są Żydami, że są katolikami, skąd pochodzą itd., ale na pewno nie rozumieli, że odpowiadają zbiorowo za los narodu czy państwa polskiego. Kształtowanie narodu to był proces mozolny” – sądzi historyk.

Chłopski katolicyzm miał bardzo wielki wpływ na ideologię endecką. „Endecja się z tym nie liczyła, ale rzeczywistość na wsi okazała się inna, niż się spodziewała. Dlatego z czasem stała się bardziej katolicka, niż to zakładał na początku Roman Dmowski - katolicyzm okazał się potrzebny, aby dotrzeć do chłopów i pozyskać ich dla ideologii narodowej” – wytłumaczył amerykański badacz.

Duży wpływ na chłopską świadomość narodową miała edukacja prowadzona przez inteligencję. „Jak pan umie czytać, to jest pan w stanie utożsamiać się z postaciami w książkach. Np. z postaciami historycznymi - Sobieskim, Jagiełłą. Wtedy historia staje się też pańską historią. Jak pan czyta gazety, to utożsamia się pan z ludźmi, których pan czyta albo o których czyta (…) Jak nauczyciel chce, żeby ten świat widzieć w kategoriach narodu, to tak często będzie. Przynajmniej na początku” – zaznaczył Snyder.

Zdaniem historyka nie można przeciwstawiać patriotyzm socjalizmowi. „To absurd i niezrozumienie własnej historii, w tym historii komunizmu w Polsce. Bo komunizm, który panował w Polsce, nie był głównym owocem polskiej tradycji socjalistycznej. 
W polskiej myśli socjalistycznej jedni uważali, że trzeba budować państwo narodowe, a potem socjalizm, a drudzy (którzy później stali się komunistami), że nowe państwo to błąd, że potrzebna jest rewolucja w ramach istniejących państw” – twierdzi Snyder.

W polskiej tradycji socjalistycznej element patriotyzmu był bardzo ważny. „Marksizujący inteligenci rozumieli, że nie można mieć patriotyzmu bez sprawiedliwości i prawdopodobnie sprawiedliwości bez patriotyzmu. Więc przyszłe państwo polskie musi mieć coś do zaproponowania chłopom i robotnikom. To coś to sprawiedliwość” – dodaje historyk.

pl.delfi.lt
Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
|Populiariausi straipsniai ir video
Įvertink šį straipsnį
Norėdami tobulėti, suteikiame jums galimybę įvertinti skaitomą DELFI turinį.
(0 žmonių įvertino)
0

Top naujienos

Po dar vieno „rekordinio“ susirgimų skaičiaus epidemiologės žinia: mes tik startuojame (146)

Lietuvoje kasdien fiksuojami vis didesni naujų koronaviruso atvejų rekordai. Tačiau valdantieji...

Biudžetui – ekonomistų kritika: skolinimąsi prilygino katastrofai, paragino grįžti į realybę (77)

Seimui pateiktame biudžete daugiausia klausimų kelia valstybės skola ir skaičiuojamas deficitas,...

Laiškai iš Kalnų Karabacho. Nugriaudėjo reaktyvinės raketos „Smerč“: į slėptuvę – per kelias sekundes (13)

Atsinaujinus kariniam Armėnijos ir Azerbaidžano konfliktui Lietuvos fotožurnalistas Vidmantas...

Londono lietuvis tautiečius bando įtikinti melu: teigia, kad su šeima persirgo COVID-19, bet ligą sukėlė ne virusas (3)

Nuo pirmųjų infekcinės ligos COVID-19 protrūkio praėjo 8 mėnesiai. Liga Lietuvoje jau...

Butų rinka šiame regione merdi, tačiau nuosavų namų pardavimai – stebina: įperka ir būstą centre (12)

Utenos nekilnojamojo turto rinkoje, kaip ir visoje šalyje, fiksuojamas atsigavimas. Tiesa, karantino...

Stiliaus klaidos, kurias daro 40+ moterys: pačios save sendinate – gana tų senamadiškų įvaizdžių (6)

Keturiasdešimtmetis unikalus tuo, kad moterys jau žino savo vertę ir aiškiai suvokia, ko nori iš...

Jurga Jurkevičienė | D+ nariams

Kaip aš supratau, kad mada kuria pasaulį

Pašto kurjerio atgabentas pakvietimas ėmė ir supurtė mano gyvenimą. Per pandemiją, neramų...

Spausk gazą: ruošiam žiedinį BMW driftui, „Roverio“ kančios ir „Land Rover Range Rover“

Lenktynininkas Izidorius Paukštys baigė žiedinių lenktynių sezoną ir nusprendė, kad BMW šį...

COVID draudimų sukaustytas Briuselis: belgams teks priprasti prie savotiško „verygmečio“ (86)

„COVID cunamis“, komendanto valanda, neveikiantys restoranai ir barai, darbas ir susitikimai...

Giedrius Petkevičius/Sausuolis | D+ nariams

Mitas apie ramų ir saugų gyvenimą Sovietų Sąjungoje

Šių eilučių autoriui teko pagyventi sovietmečiu. Tiesa, tokiame amžiuje, kai gautas skanėstas...

|Maža didelių žinių kaina