aA
Dziwne jest, że wspólna historia Polaków i Litwinów po roku 1569, a i przed nim, nie zaowocowała przyjaźnią, bo przecież mieliśmy wspólnych wrogów oraz interesy polityczne, choć gospodarcze i kulturalne były różne.
”Jestem Polakiem, ale z pochodzenia Litwinem”, a Ty się określiłeś?
© DELFI / Mindaugas Ažušilis

Stało się jednak odwrotnie. Według historyków, poróżniła nas nie historia, ale różna, czasem skrajnie różna, ocena tych samych wydarzeń historycznych. Z tych ostatnich wyróżniłbym II wojnę światową, zajęcie przez L. Żeligowskiego Wileńszczyzny oraz Unię Lubelską. Zatem będziemy się posuwali w głąb historii, a nie na odwrót.

Dla Litwinów druga okupacja niemiecka była nadzieją na odzyskanie, niech ograniczonej, niepodległości państwowej i choć ta nadzieja dość szybko prysła, to pozwoliła im dokonać gruntownej lituanizacji Wileńszczyzny. Nawet metodami radykalnymi. W zupełnie innej sytuacji w tym okresie okazali się Polacy, bo jako wrogowie Niemców byli postrzegani skrajnie negatywnie. Byli wyrzucani z urzędów, pozbawiani stanowisk oraz miejsc pracy, wywożeni na roboty do Niemiec, utracili majątki, które często przejmowali Litwini. Widzimy więc, że okres ten stał się wyraźnym rozbratem braci jednej ziemi.

Niewątpliwie zaszkodził zbliżeniu dwóch narodów i tzw. bunt L. Żeligowskiego, którzy wraz z J. Piłsudskim z pobudek politycznych, strategicznych, federalistycznych oraz osobistych nie mogli zostawić polskiego miasta bolszewikom. Kłóciło się to z koncepcją marszałka o utworzeniu państw buforowych pomiędzy Polską a Rosją sowiecką. Dla Litwinów zaś, którzy byli nastawieni na utworzenie państwa etnicznego, był to cios w same serce, bo nie wyobrażali oni swego przyszłego państwa bez swej historycznej stolicy. Był to też jeden z rozbratów bliskich sobie narodów.

Trzecim ważnym wydarzeniem, które pogorszyło stosunki polsko-litewskie, była Unia Lubelska. Tu ziściło się wielowiekowe marzenie polskich panów i szlachty o przejęciu żyznych ziem Ukrainy, które zabrano WKL. Trzeba jednak stwierdzić, że szlachta prawosławna, a i litewska, sama w dużej większości zechciała być w Koronie, bo to dawało jej więcej swobód i przywilejów. I tylko magnaci litewscy sprzeciwili się temu ”wyrównaniu terytorialnemu” dwóch części składowych Rzeczpospolitej. Tu musimy też dodać, że przejęcie tych ziem przez Polskę przyczyniło się nie tylko do skuteczniejszej ich obrony, ale wystawiło też kraj na ciągłe zagrożenie ze strony Moskwy, Imperium Osmańskiego oraz nękające i pustoszące najazdy tatarskie. To o nich mówi w wierszu Jan Kochanowski, wierszu pod wymownym tytułem: ”O spustoszeniu Podola przez Tatarów”. Fakt zabrania Litwie części terytorium odbił się ujemnie na stosunkach polsko-litewskich, utworzenie zaś nowego tworu państwowego, w którym dominowali Polacy, odbiło się ujemnie dla kultury litewskiej-wyhamowało na kilka wieków jej rozwój.

Należałoby tu jeszcze przypomnieć postanowienia Sejmu Wielkiego (1788-1792), który utworzył jednolite i unitarne państwo i ostatecznie pogrzebał resztki litewskiej państwowości, a nazwa “Litwa” stała się tylko pojęciem geograficznym, choć szlachta litewska określała siebie tymi słowy: ”Jestem Polakiem, ale z pochodzenia Litwinem”. Toteż nie dziwmy się dziś temu, że Litwini nie chcą powtórki z historii - boją się utracić swą tożsamość narodową. Co zaś dotyczy często dziś słyszanego określenia, że miejscowi Polacy są ludnością autochtoniczną - z tym się zgadzam, tyle że ci tubylcy są dwojakiego pochodzenia: litewskiego i napływowego.

I, ażeby ostatecznie zakończyć te spory - choćby dla siebie samego – powiem, że niech każdy dla siebie określi, kim jest dzisiaj, kim się czuje bardziej - Polakiem czy Litwinem, a nie zaprząta siebie myślami o swym pochodzeniu, choć, z innej strony, swych przodków należałoby znać. Na tym kończę tę pisaninę, dotyczącą polsko-litewskich relacji z perspektywy historycznej oraz dnia dzisiejszego i nie powrócę już do tego tematu, chyba że zdarzy się coś nadzwyczajnego w życiu kraju, bo dla siebie już określiłem, kim jestem.

pl.delfi.lt
Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
|Populiariausi straipsniai ir video
Įvertink šį straipsnį
Norėdami tobulėti, suteikiame jums galimybę įvertinti skaitomą DELFI turinį.
(0 žmonių įvertino)
0

Top naujienos

Profesorius Ambrozaitis – apie karantino švelninimą: per anksti atleidus vadeles, epidemija persiris į antrą fazę (25)

Gydytojas infektologas, Vilniaus universiteto Medicinos universiteto profesorius Arvydas...

Lietuvos gamyklose mažėja užsakymų: didžiausias iššūkis – ką daryti su darbuotojais

Užsakymų mažėja, o kai kur stringa ir tiekimas. Su tokia realybe susiduria Lietuvoje veikiančios...

Klaipėdoje nuo šeštadienio apribojama universitetinės ligoninės veikla (7)

Klaipėdos meras Vytautas Grubliauskas vėlyvą penktadienio vakarą savo feisbuko paskyroje...

Po Šimašiaus pasipiktinimo - SAM atsakymas: mobilieji punktai uždaromi tik 2 dienom atnaujinta 00:10 val. (412)

Vilniaus meras Remigijus Šimašius socialiniame tinkle užsiminė apie dar vieną papiktinusį...

Po ambasadorės pasibaisėjimo kaukių kainomis, „Norfa“ atkerta: gal galite padėti nupirkti pigiau? (677)

Ina Marčiulionytė , Lietuvos ambasadorė Kinijoje, savo paskyroje „Facebook“ pasidalijo...

Orai: termometrų stulpeliai šoktelės aukštyn

Šeštadienio dieną vyraus nepastoviai debesuoti orai , giedresnis bus rytas ir vakaras, dieną...

Vilniuje nusileido specialus lėktuvas iš Londono (10)

Penktadienį prieš vidurnaktį Vilniuje nusileido specialaus lėktuvas su lietuviais iš Londono.

Baltarusijos žiniasklaida: užteks, situacija jau ir taip nukeliavo per toli (260)

„Niekas nepasikeis. Nekris naftos kainos. Nebus šuolių akcijų biržoje. Netgi ledynai nepradės...

Vašingtoną apkaltino piratavimu: „konfiskavo“ Vokietijai skirtą kaukių siuntą (15)

Jungtinės Valstijos perėmė Bankoko oro uoste į Vokietiją išsiųstų Kinijoje pagamintų...

Kita karantino pusė: tokių degalų kainų vairuotojai nematė jau seniai (110)

Nors karantino metu gyventojams patariama laiką leisti namie, o transporto srautai smarkiai...

|Maža didelių žinių kaina