Czy Antanas Sniečkus sprzeciwił się lituanizacji litewskich Polaków?

 (78)
Czy Wilno było prezentem Stalina dla Litwy, czy też częścią sowieckiej geopolitycznej gry? Dlaczego Polacy na Litwie byli inaczej traktowani przez władzę sowiecką niż ich rodacy w innych republikach związkowych. Tym zagadnieniom zostały poświęcone dwa referaty na konferencji „Stalinizm na Litwie 1944 – 1953: Reżym i społeczeństwo”. Organizatorem konferencji był Litewski Instytut Historyczny.
© RIA/Scanpix

W roku 1950 pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Litwy Antanas Sniečkus w broszurze „Wielki przyjaciel narodu litewskiego“ dziękował Stalinowi, że dzięki niemu Wilno zostało przywrócone Litwie. Zdaniem historyka Arūnasa Vyšniauskasa ten pogląd jest nadal żywy. „Raczej krytycznie trzeba oceniać taki pogląd, który jest popularny zwłaszcza w polskiej historiografii. To była raczej polityczna kalkulacja Stalina” - oświadczył podczas konferencji historyk.

Vyšniauskas przytoczył przykłady, że kierownictwo partii bolszewickiej, jeszcze przed I wojną światową w artykułach swych wodzów, wypowiedziało się za przynależnością Wilna do Litwy. Co prawda wtedy była mowa nie o niepodległości Litwy, a tylko o autonomii. „Bolszewicy zaliczyli do Litwy tereny w których zwarcie zamieszkała ludność litewska. Co prawda w samym Wilnie i w promilu ok. 40 kilometrów Litwinów było kilka procent. To jednak jeśli się spojrzy na mapę z góry, to wygląda, że Wilno z trzech stron jest otoczone ludnością litewską” - w ten sposób historyk próbował wytłumaczyć logikę bolszewickiego myślenia.

Arūnas Vyšniauskas opowiedział zebranym, że propaganda sowiecka na wszelkie sposoby próbowała udowodnić litewskość Wilna. „W lipcu 1944 r. kiedy Armia Czerwona wyzwoliła Wilno, to nakręciła o tym film dokumentalny. Film był pokazywany na całym świecie. Wiadomo, że w wyzwoleniu udział brały oddziały Armii Krajowej. W filmie zostały całkowicie pominięte. Natomiast zostały pokazane oddziały litewskich partyzantów, których spotykał Sniečkus" - powiedział historyk.

Mniejszość polska a władza radziecka

Odczyt Vitaliji Stravinskienė dotyczył polityki władz sowieckich wobec ludności polskiej na Litwie. „Stan mniejszości polskiej na Litwie był wyjątkowy w porównaniu z innymi republikami radzieckimi” - podkreśliła Stravinskienė.

Początkowo, od razu po wojnie, stosunek do mniejszości polskiej w całym ZSRR był jednakowy. W latach 1947 – 48 na Ukrainie, Białorusi i Litwie nasiliły się tendencje asymilacyjne. W 1948 r. władze Litwy radzieckiej oznajmiły polskiej mniejszości, że edukacja po polsku jest niemożliwa, ponieważ nie ma odpowiedniej kadry pedagogicznej, bo tuż po wojnie do Polski z Wileńszczyzny wyjechało prawie 2 tys. nauczycieli. Na początku lat 50 -tych sytuacja zaczyna się zmieniać. Zdaniem historyka przyczyn było kilka. „Ludność polska na Litwie żyła w zwartej grupie. To była grupa konserwatywna. Polacy byli nieufni wobec nowej władzy. Jedną z przyczyn nieufności był brak swych przedstawicieli w strukturach władzy. W obwodzie wileńskim w administracji pracowało 550 osób, z których tylko 15 stanowili Polacy. Nowa władza nie mogła znaleźć kontaktu z miejscową ludnością” - wytłumaczyła Stravinskienė.

Historyk dodała, mimo że to był czas stalinowskiego terroru, polska ludność umiała samoorganizować się i domagać się swych praw. Pewną rolę w tym odegrał Antanas Sniečkus, który wbrew narodowej frakcji Komunistycznej Partii Litwy, sprzeciwił się wobec odgórnej i przymusowej lituanizacji Polaków. Władza radziecka chciała zsowietyzować Polaków, a nie zlituanizować. „Tak powstał stereotyp, że tylko Moskwa może obronić przed złymi Litwinami” - powiedziała historyk. Dzięki takiej polityce władz Wilno wyrosło na swoiste centrum kultury polskiej w ZSRR. Tu przejeżdżali uczyć się i studiować Polacy z innych republik radzieckich.

Zostaw komentarz
albo komentuj anonimowo tutaj
Publikując komentarz zgadzasz się z zasadami komentowania
Czytaj komentarze Czytaj komentarze
 

Litwa

Życzenia Świąteczne, Biały Orzeł i Czarny Jastrząb na Dakarze (49)

Życzenia noworoczne prezydent Dalii Grybauskaitė, Orędzie Noworoczne Prezydenta RP, Biały Orzeł i Czarny Jastrząb będą polować na dobry wynik na Dakarze.

Sejm RL za wzmocnieniem współpracy z Polską, obniżenie wieku emerytalnego w Polsce, młodzi Polacy odnoszą sukcesy w imprezach sportowych na Litwie, premiery od polskich teatrów na Litwie (14)

Sejm przyjął rezolucję w sprawie wzmacniania ścisłej międzyparlamentarnej współpracy z Polską, obniżenie wieku emerytalnego w Polsce, młodzi Polacy odnoszą kolejne sukcesy w imprezach sportowych odbywających się na Litwie, premiery od polskich teatrów na Litwie.

"Nacjonalizm litewski" nie trafił do Sejmu RP, nagrodzono zasłużone Polki, Magiczny wieczór kolęd Ambasady RP w Wilnie, „Pojedynek stulecia: skrzypce i gitara" w Pałacu Balińskich w Jaszunach (14)

Bulwersująca poprawka uznająca litewski nacjonalizm za ustrój totalitarny, nagrodzono zasłużone Polki, magiczny wieczór kolęd Ambasady RP w Wilnie, dyskusja „Agenda na przyszłość: synchronizacja polityki w obliczu wyzwań”, Koncert bożonarodzeniowy „Pojedynek stulecia: skrzypce i gitara" w Pałacu Balińskich w Jaszunach.

Restart stosunków polsko-litewskich, nie będzie funduszu na rozwój Wileńszczyzny, zmarł Jan Mincewicz, Kolędy w karaoke, Polska na Międzynarodowym Charytatywnym Kiermaszu Świątecznym, spektakl „Oskar i Pani Róża (25)

W programie nowego rządu znalzło się miejsce na naprawę stosunków z Polską, minister spraw zagranicznych Litwy Linas Linkevičius na spotkaniu ministrów MSZ NATO w Brukseli zaprosił ministra MSZ RP Witolda Waszczykowskiego do Wilna, kolędy w karaoke, Polska na Międzynarodowym Charytatywnym Kiermaszu Świątecznym, spektakl „Oskar i Pani Róża.

Grupa parlamentarna "3 Maja" na rzecz Wileńszczyzny, „Popołudnie przyjaźni narodów", wystawa „Papież wolności", Steczkowska i Tchakounte w Wilnie, Festiwal Poezji Słowiańskiej (1)

W Sejmie RL powołano grupę parlamentarną "3 Maja", której zadaniem będzie opracowanie długoterminowej strategii politycznej dotyczącej wspólnot narodowych na Litwie, nauczyciel i działacz społeczny Žilvinas Radavičius zaprosił na tradycyjne „Popołudnie przyjaźni narodów", wystawa „Papież wolności", koncert Justyny Steczkowskiej, koncert króla bluesa Rolanda Tchakounte, Festiwal Poezji Słowiańskiej.
Facebook pl.DELFI.lt