50 lat „układu moskiewskiego”

 (2)
Pierwsza przeszkoda na drodze wyścigu zbrojeń. Układ o częściowym zakazie prób broni jądrowej świętuje dziś 50-lecie. Po wieloletnich negocjacjach dokument został podpisany w Moskwie przez przedstawicieli Związku Radzieckiego, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Porozumienie, które nazywane jest „układem moskiewskim” zabroniło przeprowadzać eksperymentalne wybuchy jądrowe w atmosferze, przestrzeni kosmicznej i pod wodą.
© Shutterstock nuotr.

Pierwsze próby broni jądrowej przeprowadziły USA. W stanie Nowy Meksyk w 1945 roku uruchomiono bombę o sile 20 kiloton trotylu. Nie minął miesiąc, a straszliwe możliwości nowej broni zostały zademonstrowane całemu światu w miastach Hiroszima i Nagasaki. Po czterech latach próby rozpoczęły się w Związku Radzieckim, potem w Wielkiej Brytanii, Francji i w Chinach. Do najpotężniejszej eksplozji doszło na archipelagu Nowa Ziemia na Północnym Oceanie Lodowatym w 1961 roku. Radziecka „car-bomba”, jak ją nazywali na Zachodzie, o sile 100 megaton eksplodowała z połową swojej mocy. Jednak wybuch, według danych naukowców, przewyższył wszystkie eksplozje II wojny światowej łącznie, w tym także amerykańskie bomby w Japonii. Grzyb jądrowy wzniósł się na wysokość 67 kilometrów, a fala uderzeniowa trzykrotnie okrążyła kulę ziemską. Eksperymenty z bronią jądrową prowadzono w powietrzu, pod ziemią i pod wodą. W przestrzeni kosmicznej, sądząc z doniesień prasowych, uruchomiono 4 radzieckie i 5 amerykańskich bomb. Wydatki na przygotowanie i przeprowadzenie serii prób jądrowych w próżni liczono w miliardach dolarów. Skutków ekologicznych tego niepohamowanego wyścigu można się tylko domyślać. Po licznych protestach społecznych państwa „atomowej piątki” zaczęły poważnie myśleć o zakończeniu prób. W 1963 roku przedstawiciele Związku Radzieckiego, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii podpisali w Moskwie dokument, który rozpoczął kontrolę nad procesem tworzenia broni jądrowej, opowiada dyrektor Ośrodka Badań Społeczno-Politycznych Władimir Jewsiejew:

Porozumienie miało wielkie znaczenie. Zagrożenie skażenia radiologicznego terenu i powietrza zostało znacznie zredukowane. Potem próby prowadzono już tylko pod ziemią.

Tymczasem Francja, która nie uznała układu, kontynuowała próby naziemne aż do 1974 roku, a Chiny do 1980. W 1996 roku podpisano nowy układ, o całkowitym zakazie prób jądrowych. W Rosji w tym czasie zostały one już całkowicie zniesione. Nie podpisały tego porozumienia Indie i Pakistan, które przeprowadziły swoje ostatnie próby jądrowe w 1998 roku. Korea Północna swoje trzecie już próby podziemne przeprowadziła w tym roku. W chwili obecnej technicznie rozwinięte państwa nie potrzebują przeprowadzać prób jądrowych. Zastępuje je wysokoprecyzyjne modelowanie komputerowe, mówi członek Rady ds. Polityki Zagranicznej i Obronnej Władimir Awierczew:

Na tym opiera się udoskonalanie pocisków jądrowych. Wiadomo, że to jeszcze bardziej zwiększa przepaść technicznych możliwości pomiędzy państwami, które dysponują bronią jądrową i tymi, które nią nie dysponują. To dodatkowa gwarancja i środek zapobiegający rozpowszechnieniu się broni jądrowej.

Temat prowadzenia prób jądrowych zachowuje swoją aktualność w przypadku państw, które dopiero zamierzają przystąpić do „atomowego klubu”. Na przykład, w przypadku Korei Północnej. Zakończenie prób możliwe jest tylko po ratyfikacji układu o całkowitym zaprzestaniu prób, podkreśla dyrektor Centrum Badań Społeczno-Politycznych Władimir Jewsiejew:

Jednak pierwszy krok powinna uczynić nie Korea Północna, ale USA, które podpisały, ale nie ratyfikowały tej umowy. Za ich przykładem powinny pójść Chiny i inne państwa.

Amerykańscy eksperci w ostatnim czasie zgodni są co do tego, że rezygnacja z prób nie przyniesie szkody narodowemu bezpieczeństwu państwa. Prezydent Barack Obama jak wiadomo, uważa tę kwestię za priorytetową. To rodzi nadzieję, że w najbliższym czasie układ, zakazujący prób jądrowych, zostanie wniesiony pod obrady Kongresu w celu ratyfikacji.

Zostaw komentarz
albo komentuj anonimowo tutaj
Publikując komentarz zgadzasz się z zasadami komentowania
Czytaj komentarze Czytaj komentarze
 
Zaprenumeruj nas

Świat

Polska na 18 miejscu w rankingu militarnym na świecie. Litwa na 97 między Tanzanią a Nepalem (20)

Global Firepower opublikował ranking siły militarnej na świecie. Polska znalazła się na 18 miejscu, Litwa - na 97.

Darmowe aplikacje mogą korzystać z naszych danych

Korzystanie z Internetu nierozerwalnie wiąże się z udostępnianiem informacji na nasz temat. Niektórymi dzielimy się świadomie, podając je choćby w formularzach rejestracyjnych, a innymi mimowolnie. Już samo zainstalowanie aplikacji na smartfonie czy tablecie uruchamia przepływ danych, m.in. dotyczących naszej lokalizacji, odwiedzanych przez nas stron, naszych zainteresowań.

Zginął białoruski dziennikarz Paweł Szeremet (8)

Białoruski dziennikarz pracujący na Ukrainie Paweł Szeremet zginął w centrum Kijowa, po tym jak wybuchł jego samochód, informuje gazeta „Ukraińska prawda”.

6 ha lasu pali się wokół strefy zamkniętej w Czarnobylu (1)

W zamkniętej strefie wokół Czarnobyla wciąż pali się 6 hektarów lasu, informuje ukraińska państwowa Służba Zadań Nadzwyczajnych.

Stabilizuje się sytuacja na rynkach finansowych po brexicie

Brexit w niewielkim stopniu wpłynął na polski rynek finansowy. Rentowność 10-letnich obligacji wynosi 3,26 i jak oceniają eksperci, nie należy się spodziewać ich wyprzedaży. Złoty, który osłabił się po wynikach referendum, powoli się stabilizuje. Większy wpływ na kursy walut i rentowność obligacji w dalszej perspektywie będą mieć wewnętrzne decyzje Polski, m.in. o przewalutowaniu kredytów czy ewentualnej likwidacji OFE.
Facebook pl.DELFI.lt