Nowak: Czy mała Polska obroniłaby swoje miejsce na mapie?

 (36)
To, że dzisiaj istnieją odrębne państwa Ukrainy, Białorusi i Litwy, wynika z faktu, że kiedyś Wielkie Księstwo Litewskie otwarło się na Koronę, powiedział w wywiadzie dla miesięcznika „Uważam Rze Historia” znany polski historyk, prof. Andrzej Nowak.
Nowak: Czy mała Polska obroniłaby swoje miejsce na mapie?
© D.Babensko nuotr.

Zdaniem historyka unia z Litwą opóźniła rozwój Rosji na cztery wieki, gdyby nie ten geopolityczny projekt do rozbioru mogłoby dojść znacznie wcześniej, bo dwie wspólnoty etniczno – historyczne: germańska i wschodniosłowiańska od samego początku były silniejsze niż polska. „Czy mała Polska – wciśnięta między dwie potęgi - na wschodzie i zachodzie – obroniłaby swoje miejsce na mapie (…) Myślę, że dzięki unii z Litwą, dzięki wysiłkowi, jaki został włożony w próbę sprostania temu cywilizacyjnemu wyzwaniu, zyskaliśmy olbrzymią przestrzeń nie tylko politycznego, ale także kulturalnego oddechu” — oświadczył Nowak.

Zawdzięczając unii powstał odrębny wariant kultury europejskiej. „W ciągu kilkuset lat od XIV do XVIII wieku rozwijał się ustrój specyficznej kultury politycznej, wspólnoty republikańskiej, wspólnoty wielu narodów. Pojawiło się coś odrębnego, coś, co daje nam autonomiczny charakter, co powoduje, że Polska nie jest małym krajem o małej historii i małej kulturze” — zaznaczył historyk.

Polska stała się swoistym pasem transmisyjnym dla zachodnioeuropejskiej kultury prawnej, którą Polska przeniosła daleko na Wschód. Dzięki wolnościowej szlacheckiej kulturze mógł powstać naród litewski, ukraiński i białoruski. „To, że dzisiaj istnieją odrębne państwa Ukrainy, Białorusi i Litwy, wynika z faktu, że kiedyś Wielkie Księstwo Litewskie otwarło się na Koronę. Litwa, powtarzam, rozpuściłaby się w tyglu prawosławnym, a wspólnoty Ukrainy i Białorusi nie znalazłyby wystarczającego silnego impulsu, aby wyodrębnić się z ogarniającej jej szerzej wspólnoty wschodniosłowiańskiej, gdyby nie wpływ zachodniej cywilizacji idącej z Krakowa, Poznania i Sandomierza” — podkreślił profesor.

Andrzej Nowak nie zgadza się z poglądem, jakoby Piłsudski był zwolennikiem federacji. Jego zdaniem był zwolennikiem stworzenia imperium wschodnioeuropejskiego. „Miały je tworzyć cztery narody, ale kluczowe było słowo „imperium”, musiała w nim istnieć silna, jasno określona władza państwowa. Zdolna przeciwstawić się i wewnętrznym nacjonalizmom, i sąsiednim imepriom. Piłsudski chciał odnowić jagiellońską potęgę, ale nie w republikańskiej, a tylko w imperialnej formie” — zaznaczył historyk.

Historyk rozwiewa przy okazji popularny mit, iż koncepcje Marszałka pogrążyła endecja, m.in. rezygnując w Rydze z ubiegania się o Mińsk, który podobno Sowieci Polsce proponowali. „Idea Piłsudskiego przegrała nie w Rydze, lecz w Kijowie w maju-czerwcu 1920 r. (...) Nie było żadnego momentu kiedy Sowieci godziliby się na oddanie Mińska. Ani przez moment nie chcieli oddać Białorusi. Ani Grabski ochoczo się nie godził na odstąpienie Mińska, ani Piłsudski na jego wzięcie wcale nie nalegał. W tym momencie pragnął ratować tyle, ile udało mu się „ugrać” w 1920 roku: bezpieczeństwo Polski. Koniecznie chciał oddzielić Rosję bolszewicką od Litwy, którą nie bez przyczyny musiał traktować jako wrogi korytarz mogący połączyć Sowiety z Niemcami. I to zostało wynegocjowane”.

Nowak jest sceptyczny wobec porównań unii polsko – litewskiej z Unią Europejską: „unia polsko-litewska tworzyła się w samorządach, sejmikach, we wspaniałej kulturze obywatelskiej wolności; Unię Europejska tworzy natomiast przede wszystkim gigantyczna biurokracja obywająca się coraz widoczniej bez obywateli (...). Zastanawiam się: jak trwałe będzie dzieło biurokracji?”.

pl.delfi.lt
Zostaw komentarz
albo komentuj anonimowo tutaj
Publikując komentarz zgadzasz się z zasadami komentowania
Czytaj komentarze Czytaj komentarze
 
Zaprenumeruj nas

Polska

Sejm RP: Masowe mordy popełnionie w latach 40. przez ukraińskich nacjonalistów nie zostały nazwane zgodnie z prawdą historyczną ludobójstwem (126)

11 lipca będzie Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej – to jeden z zapisów okolicznościowej uchwały, którą podjął dziś Sejm.

Magdalena Antosiewicz: Hejt jest domeną Polaków. W Europie tak nie hejtują (8)

Blogerka nie czyta komentarzy na swój temat. Twierdzi, że osobowość człowieka i to, co sobą reprezentuje, można ocenić dopiero po jego poznaniu. Zdaje sobie jednak sprawę z tego, że hejt jest wszechobecny, choć jej zdaniem w Polsce przybiera znacznie większe rozmiary niż w innych krajach Europy.

Milion aut na prąd w 10 lat to nieunikniona przyszłość

Milion samochodów elektrycznych w 10 lat to nieunikniona przyszłość. Oczywiście w warunkach europejskich jest to dużo łatwiejsze do zrobienia. W warunkach naszych krajowych będzie nieco trudniejsze, gdyż nie mamy jeszcze pełnej infrastruktury, chociaż ona się bardzo szybko już rozwija – mówi newsrm.tv Patryk Mikiciuk, dziennikarz i pasjonat motoryzacji, Team TOTAL.

Za obniżenie wieku emerytalnego zapłaci młode pokolenie

Obniżka wieku emerytalnego zgodnie z popartym przez rząd prezydenckim projektem bez warunku wypracowania stażu pracy oznacza koszty rządu 10–15 mld zł rocznie. Eksperci alarmują, że w dodatku będą one narastać, bo obywatele żyją coraz dłużej, emerytów będzie więc przybywać szybciej niż osób pracujących. A to musi oznaczać wyższe opodatkowanie przyszłych pokoleń – uważa Jakub Borowski z Crédit Agricole.

W kilku Diecezjach Polski dyspensa od piątkowego postu

Wszystkim przebywającym na terenie archidiecezji warszawskiej Kard. Kazimierz Nycz udzielił dyspensy od piątkowego postu. Racją dyspensy są Dni w Diecezjach przed Światowymi Dniami Młodzieży.
Facebook pl.DELFI.lt